μάτια ολάνοιχτα στον κόσμο

η κάθε μέρα της πολιτικής και της αισθητικής

Ο πόλεμος αυτός είναι ενάντια στην όποια Ελευθερία (με αφορμή τα συμβάντα γύρω από το πρώην gamato.info, σήμερα gamato.it)

Δημοσίευση του εξαιρετικού blog in love with life στις 17 Μαρτίου 2010:

“Καθένας συνεισφέροντας ανάλογα με τις ικανότητες και τις επιθυμίες του, καθένας λαμβάνοντας ανάλογα με τις ανάγκες του”.

Αυτός είναι ο πυρήνας της αναδυόμενης “οικονομίας των ίσων” ή αλλιώς οικονομίας p2p. Ο “θεωρητικός” της, Michel Bauwens, επισκέφθηκε τις προηγούμενες ημέρες την Ελλάδα και έδωσε μία δημόσια διάλεξη εκθέτοντας τις ιδέες του. Αυτά που είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε μαζί του είναι αρκετά ενδιαφέροντα τόσο για τα κινήματά μας όσο και για την κοινωνία μας συνολικά, ιδιαίτερα στους σύγχρονους ταραγμένους καιρούς της οικονομικής κρίσης, όπου κάθε άμεσα εφαρμόσιμη διέξοδος πρέπει να συζητείται διεξοδικά και να εφαρμόζεται στην πράξη.

Οι ιδέες του Michel Bauwens συνοψίζουν με εύγλωττο τρόπο τα εκ πρώτης όψεως αποσπασματικά φαινόμενα, που συμβαίνουν στην κοινωνία της πληροφορίας, σε ένα συνολικό όραμα για το μέλλον. Ο ίδιος, δε, αποδέχεται κατηγορηματικά ότι χρησιμοποιεί τις πιο προοδευτικές και προηγμένες έννοιες και ιδέες της ελευθεριακής και μαρξιστικής σκέψης, χωρίς όμως τις ιστορικές τους αποσκευές, προκειμένου να αποφεύγει τυχόν περιορισμούς στην ακτινοβολία τους. Υποστηρίζει πως διερχόμαστε μία περίοδο, όπου ένας νέος τρόπος παραγωγής και διάδοσης αγαθών αναδύεται, κυρίως στους τομείς της άυλης οικονομίας, εκτοπίζοντας το καπιταλιστικό οικονομικό σύστημα, όπου κυριαρχεί, ή αναπτυσσόμενος σε παραλληλία με αυτό, όπου δεν κυριαρχεί. Ο Bauwens ονομάζει τον τρόπο αυτό “οικονομία των ίσων” ή αλλιώς οικονομία p2p. Κύρια παραδείγματά της είναι το κίνημα του ελεύθερου λογισμικού, το κίνημα των CC, οι διάχυτες πρακτικές του διαμοιρασμού πληροφοριών κτλ. Μπορεί ίσως να υποστηριχθεί ότι το μεγαλύτερο εν εξελίξει εγχείρημα οικονομίας p2p είναι το ίδιο το διαδίκτυο ή τουλάχιστον το μη εμπορευτοποιημένο τμήμα του, το οποίο είναι αναλογικά και το συντριπτικά μεγαλύτερο σε σχέση με το ήδη εμπορευματοποιημένο. Στο διαδίκτυο, ακόμα στην αγγλική γλώσσα, υπάρχει μια σειρά 16 μικρών φιλμ όπου εξηγεί τις απόψεις του.

Ο Bauwens παρομοιάζει τη περίοδο αυτή ανάδυσης με τις περιόδους διαδοχής του δουλοκτητικού οικονομικού συστήματος από το φεουδαρχικό και, στη συνέχεια, του φεουδαρχικού από το καπιταλιστικό. Κατά τη γνώμη του η μετεξέλιξη των οικονομιών στις κατευθύνσεις του νέου αυτού τρόπου παραγωγής και διανομής αγαθών είναι σχεδόν αναπόφευκτη και τυχόν επιβραδύνσεις της από τα κράτη και το διεθνές κεφάλαιο δεν πρόκειται να αποτρέψουν, παρά μόνο να καθυστερήσουν, το τελικό αποτέλεσμα. Εντούτοις, αυτό, όπως σπεύδει να διευκρινίσει, δε σημαίνει καθόλου ότι για την κοινωνική αλλαγή δεν παίζει ρόλο ο ανθρώπινος παράγοντας, δηλαδή η αλλαγή στις νοοτροπίες των ανθρώπων και οι κοινωνικοί αγώνες, αλλά ότι με την ανάδυση της οικονομίας των ίσων θα έχουμε τη δυνατότητα να προτάσσουμε μία διαθέσιμη εναλλακτική στον καπιταλισμό, ενισχύοντας το πραγματοποιήσιμο των ιδεών μας για έναν καλύτερο κόσμο.

Υπάρχουν προβλήματα με την εφαρμογή της σκέψης του Bauwens στην καθημερινή πρακτική. Μολονότι η οικονομία p2p είναι πράγματι ένα υπαρκτό φαινόμενο παραγωγής και διάδοσης αγαθών και, όπου αποκτά στέρεες βάσεις, εκτοπίζει τις καπιταλιστικές σχέσεις παραγωγής (βλ. Mozilla, Apache, Wikipedia), η επέκτασή της στην παραδοσιακή “υλική” οικονομία συναντά σοβαρά εμπόδια. Παρ’ όλο που η “οικονομία
των ίσων”, όπου έχει εφαρμοστεί με επιτυχία, αποεμπορευματοποιεί ολόκληρους τομείς της οικονομίας, καθιστώντας τα αγαθά ελεύθερα προσβάσιμα σε όλους, υπάρχουν περιπτώσεις, στις οποίες έχει χρησιμοποιηθεί για την εκμετάλλευση της εθελοντικής εργασίας των ανθρώπων από τις καπιταλιστικές εταιρείες (βλ. FreeBSD licenses, όπου τα αγαθά διατίθενται απολύτως ελεύθερα, οπότε μπορούν να επιβληθούν σε αυτά δικαιώματα ιδιοκτησίας από τον πρώτο τυχόντα, apple o/s, windows o/s, όπου οι χρήστες μπορούν να συνεισφέρουν βελτιώσεις του λογισμικού αλλά αυτές ανήκουν στην αντίστοιχη πολυεθνική εταιρεία). Περαιτέρω, αν και η οικονομία p2p διαρρυγνύει τις κάθετες ανελαστικές ιεραρχίες στην παραγωγική διαδικασία, δεν διαλύει κάθε μορφή εξουσίας στις παραγωγικές κοινότητες αλλά δημιουργεί κάστες managers και κέντρα αποφάσεων με όχι και τόσο ιδεατές δημοκρατικές διαδικασίες. Ακόμη, μολονότι η νέα αυτή μορφή οικονομίας φαίνεται να κομίζει στοιχεία πέρα από τον καπιταλισμό, εντούτοις οι πολυεθνικές της βιομηχανίας λογισμικού κερδίζουν αμύθητα ποσά μέσω αυτής. Τέλος, σε καμία ιστορική περίοδο η άρχουσα τάξη μίας κοινωνίας δεν απεκδύθηκε αναίμακτα των προνομίων της αλλά πάντοτε χρησιμοποιήθηκε η βία στην υπηρεσία της συντήρησης. Τα οργανωμένα κοινωνικά κινήματα είναι τελικά και θα παραμένουν εσαεί ο παράγοντας της κοινωνικής αλλαγής.

Οι σκέψεις του Michel Bauwens δεν μας παρέχουν απαντήσεις για όλα. Απαντήσεις μπορεί να δώσει μόνο η ίδια η δράση των ανθρώπων και οι κοινωνικοί αγώνες ενάντια στο κράτος και το κεφάλαιο για έναν κόσμο μετά και πέρα από τον καπιταλισμό. Καθιστούν ωστόσο σαφές ότι τα αναδυόμενα φαινόμενα συνεργασίας και αλληλεγγύης των ανθρώπων στην κοινωνία της πληροφορίας είναι αξιοπρόσεκτα, γιατί έχει αποδειχθεί ότι εκτοπίζουν αποτελεσματικά την κραταιά κουλτούρα του ανταγωνισμού και του ιδιωτικού οφέλους στις παραγωγικές σχέσεις και, έτσι, μας φέρνουν ένα βήμα πιο κοντά σε αυτά, για τα οποία αγωνιζόμαστε. Ταυτόχρονα, δείχνουν πόση σημασία αποκτά για τους κοινωνικούς αγώνες το διακύβευμα για την εξέλιξη της κοινωνίας της πληροφορίας σε συνθήκες ελευθερίας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Και το κυριότερο, δίνουν διεξόδους για το πως μπορούμε να χτίζουμε μία τέτοια εξέλιξη στο τώρα αυτόνομα από τους κρατικούς θεσμούς και την καπιταλιστική οικονομία.

Πρόσφατα, μετά το κυνηγητό στο οποίο υπόκειται, το περίφημο gamato.info μεταφέρθηκε στο gamato.it, έτσι για να επιβεβαιωθεί και η ανάλυση του Hakim Bey περί «προσωρινά αυτόνομων ζωνών» (ΤΑΖ). Η κοινότητα του P2P έχει ήδη «λάβει θέσεις» στα
http://p2pfoundation.net
και
http://bloggr.p2pfoundation.net, για την Ελλάδα.
Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: